Over Petjoh

Familie uitjePas aangekomen in Nederland (contactpensions Holten en Almelo) sprak ik met mijn Indische vriendjes Petjoh en met mijn Hollandjes vrienden Nederlands met een Indische tongval.

Petjoh is een mengtaal, de taal is een vermenging van Nederlands met inheemse talen als Maleis en Javaans.



voorbeeld van woorden zijn:

mama'mojangtijd=grootmoederstijd
gangbruh=straatbrug

voorbeeld van Nederlandse woorden die in het Petjoh meerdere betekenissen hebben:
Beuken

sonder reden hij beuk mij
en dan wij beuken de petjel
(en toen aten we petjel met smaak)

wij beukt met tarzanslah
(we zwommen met de tarzanslag)

leenvertaling
Van een leenvertaling is sprake als woorden of idioom in de ene taal woord-voor-woord vertaald worden in de andere taal. Bij het Petjo worden bv Maleise uitdrukkingen woord-voor-woord vertaald in het Nederlands:

Voorbeeld:
Al
Soedah
klaar, genoeg

Soedah laat maar
Soedah
ach laat maar

door-maar-door
teroes-teroes
door en door, continu

heloof je
masa
ongelooflijk, geloof je het

wattemeer
apa lagi
en ook nog, wat ook nog het geval is

tot op
hapis
op, klaar, ten einde

Adoeoehh ntiet, masa jij luier doormaardoor. Neeeeks jij doet!

Voorbeelden van zinnen:

Petjo:
fanwaar rokok-nja Ntiet
Maleis:
darimana rokok-nja Ntiet
Ned.:
waar heb je die sigaretten vandaan, Ntiet

Petjo:
kleren njang di-wassen door die frouw
Maleis:
pakaian njang di-tjoetji oleh njonja itoe
Ned.:
de kleren die door die vrouw worden gewassen

Petjo:
je siet proempie-nja?
Maleis:
lihat sosor-nja?
Ned.:
zie je die pruim (pruimtabak)

Petjo:
de water, njang stromen sachjes
Maleis:
air, njang mengalir sepoi-sepoi
Ned.:
het water, dat zachtjes stroomt

Klanknabootsingen (onomatopeeen)
Het Petjo kent net als het Maleis veel klanknabootsingen:

Slrrp, tjok, goak (vette slok dese), eeeh! Ngoeoeoes! Neusnja inhaleren.

Verdubbeling van woorden waarmee nieuwe woorden worden gevormd.
Zowel woorden uit het Maleis als het Nederlands worden verdubbeld wat leidt tot een verandering van de betekenis van een woord:

Intensiveren:
tolol-tolol=heel dom
lekker-lekker=erg lekker

herhaling, voortduring
rijen ron-ron met fiets=rondjes rijden met de fiets

meervoud
Als so alleen djoeloeng-djoeloeng jij fang!
Op die manier vang je alleen naaldvisjes!

bron: Tjalie Robinson, de stem van Indisch Nederland

Kinderrijmjes die ik mij nog herinner uit mijn Bandung schooltijd:
Jan kiewie kiewie
vannacht geboren in de gendih (waterkruik)

Hik-sprik-sprauw,
ik geef de hik aan jou,
ik geef de hik aan een andere man
die de hik verdragen kan

Eén, twee, één twee,
Sego wadang iwa é tempé (opgewarmde rijst van gisteren met tempé)